❗ Ik hoor beleidsmakers alweer de term "weerstand tegen verandering" gebruiken wanneer ze geconfronteerd worden met stakeholders die hun (even valide) stem laten horen in complexe maatschappelijke transitieprocessen. De boerenprotesten, de gezondheidszorg die onder blijvende druk blijft staan, de mobiliteitsproblematiek waar de meest kwetsbaren onder ons het grootste slachtoffer van zijn, …; de voorbeelden zijn legio.
💡 Echter, "weerstand tegen verandering", die dan ook nog eens "doorbroken" moet worden, is een typische managementterm die beter niet meer gebruikt wordt omdat de term mensen onrecht aandoet en raakt in hun identiteit. Mensen wiens stem niet "echt" betrokken is, of (veel) te laat in het proces, hebben gewoonweg een legitieme bezorgdheid over de toekomst waar ze deel van uitmaken en willen die uiten. En, ze willen daarbij gewaardeerd worden voor wie ze zijn, wat ze hebben bijgedragen en wat ze kunnen bijdragen. Zij vragen vooral waardering en echte betrokkenheid bij het creëren van een betere gezamenlijke toekomst. Binnen organisaties is dat uiteraard niet anders.
⚡ Voor beleidsmakers en managers is er niets makkelijker dan de term "weerstand tegen verandering" te gebruiken alsof die "weerstand" een automatisch individueel gegeven is "bij diegenen die veranderd moeten worden" naar een ideaalbeeld toe dat grotendeels buiten hen (lees: door de beleidsmakers) ontwikkeld is. "Weerstand is gewoon een fase waar mensen door moeten", wordt dan als vanzelfsprekend gezegd, vanuit de overtuiging dat mensen "van nature" conservatief zijn. Dat is het dus niet! Het gevoel van "weerstand" komt er enkel als mensen zich onvoldoende gehoord, gewaardeerd en betrokken voelen bij een toekomst die hen evenzeer aanbelangt. Het gaat ook over hen! Mensen willen veranderen (ze doen trouwens niets anders gedurende hun leven), maar ze willen niet veranderd worden. Mensen veranderen graag als ze er zelf mee voor kiezen.
❕ Door "weerstand tegen verandering" toe te schrijven aan anderen, hoeft men zichzelf, en vooral dan de manier waarop men de ander bejegent, ook niet in vraag te stellen. En laat nu juist dit continu in vraag stellen - zelfreflectie en het eigen aandeel durven zien en benoemen - essentieel zijn om gezamenlijke transities door te maken waaraan alle stakeholders kunnen meebouwen als leerpartners die sterkten combineren. Ik zeg de nadruk op leerpartners omdat de veelheid van actoren binnen complexe maatschappelijke transitieprocessen in grote mate van elkaar afhankelijk zijn om er het beste samen van te maken. Niemand heeft immers de expertise en autoriteit om de maatschappelijke uitdagingen alléén "op te lossen" in een bepaalde richting; wederzijds leren en helpen zijn essentieel om samen aan betere toekomsten te bouwen die echt breed gedragen worden!